Onlangs kreeg ik een mailtje van iemand die ik begeleid had. Ze schreef dat ze op een paar momenten tóch weer spreekangst had gehad. En dat ze de neiging voelde om terug te vallen in oude overtuigingen: dat het toch niet écht gelukt was, dat het misschien nooit echt zou veranderen. Ze besloot om opnieuw te komen. In dat mailtje zit eigenlijk het hele werk vervat. Niet in haar twijfel, maar in wat ze deed met die twijfel: ze schreef. Ze ging niet alleen verder.
Ik noem zo'n moment liever een terugslag dan een terugval. Bij een terugval klinkt het alsof je weer helemaal onderaan staat, alsof alles voor niets was. Een terugslag betekent alleen dat een oud patroon zich even opnieuw meldt. Dat is iets heel anders.
Net als dat ene snoepje
Werken aan je spreekangst lijkt verrassend veel op stoppen met roken of snoepen. Je verlangt naar de vrijheid: vrijer spreken, minder terugdeinzen, makkelijker je plek innemen. En tegelijk weet je hoe verrekte moeilijk het is om vol te houden. Want er komt altijd een moment waarop het oude lokt. Eén keertje maar. Deze ene presentatie sla ik over. Deze keer hou ik me gedeisd, net als dat ene snoepje, die ene sigaret. Heel begrijpelijk, want het oude is bekend, en bekend voelt veilig, ook al knelt het.
En soms geef je toe. Je duikt een keer weg, je schiet terug in het oude. Maar hier zit precies het misverstand dat zo veel mensen klein houdt: één sigaret maakt je niet meteen weer roker. Probeer het niet groter te maken dan het is. Eén moment van terugdeinzen maakt al je vooruitgang niet ongedaan. Je hoeft niet opnieuw te beginnen; je pakt gewoon de draad weer op.
Dat is wat de cliënte uit het mailtje deed. Ze schreef, ze kwam terug. Niet omdat ze gefaald had, maar omdat ze niet opnieuw alleen wilde worstelen.
De derde tekening
Een collega-trainer liet deelnemers ooit hun ideale wereld tekenen. Daarna voegden ze de obstakels toe die dat ideaal in de weg stonden. En ten slotte pasten ze die obstakels zo aan dat het ideaal weer zichtbaar werd.
Welke tekening sprak hen het meest aan? Niet de eerste, waarin alles vanzelf goed was. Maar de derde: die waarin iets overwonnen was, waarin je kon zien dat er een weg was afgelegd.
Daar zit ook de trots. Een sigaret laten staan die je nooit lekker vond, daar ben je niet trots op. Maar volhouden terwijl het knaagt, dóór de moeilijke momenten heen: dáár wel. De moeite is niet de prijs die je betaalt voor het resultaat. De moeite is waar je trots vandaan komt. Een verworvenheid.
En zo is het met spreekangst ook. Het ideaal is niet dat je nooit meer spanning voelt. Het ideaal is dat je merkt: de spanning is er, en ik blijf toch staan. Ik kan terugschrikken, twijfelen, zelfs een keer wegduiken, en alsnog verdergaan.
Een terugslag is geen terugkeer
Dat deed de cliënte die mij mailde. Ze gaf niet op, ze verdween niet in schaamte. Ze schreef. Ze kwam terug. Misschien voelde het alsof ze achteruitging, maar eigenlijk bleef ze gewoon in beweging.
Een terugslag betekent niet dat je opnieuw moet beginnen. Het betekent dat een oud patroon zich meldt, en dat jij opnieuw mag kiezen wat je ermee doet. Het grillige pad is nog steeds jóuw pad. En je staat er nog op.
Verder lezen
Als de spanning terugkomt, kan het verleidelijk zijn om te denken dat niets heeft geholpen. In Spreekangst, een verzamelwoord lees je waarom spreekangst bij iedereen anders werkt en waarom niet elk advies bij jouw patroon past.
Meer over mijn begeleiding vind je bij Mijn aanpak. Heb je een vraag, bel of mail me gerust.